De beste klassieke horrorfilms voor Halloween

Deze zeventien films zijn allemaal van vóór 2000, en samen vormen ze de basis van het genre. De vampier in avondkleding, de gemaskerde moordenaar, het monster aan boord van een ruimteschip en de camera die alles zelf filmt: veel van wat je in moderne horror ziet, begon in een van deze films.

De lijst loopt in vier delen door de tijd, van de eerste monsterfilms uit 1931 tot de jaren negentig.

De eerste horrorklassiekers: 1931 tot 1960

De films waarmee het begon. Ze zijn kort, in zwart-wit, en eerder griezelig dan eng. Toch zijn het de grondleggers van de moderne horrorfilm.

Dracula (1931)

Een Londense makelaar reist naar Transsylvanië om een kasteel te verkopen aan graaf Dracula, die daarna zelf naar Engeland vertrekt. Bela Lugosi speelde de rol eerst op Broadway en maakte van de vampier een beleefde, langzaam pratende heer in avondkleding. Zo stellen we ons Dracula sindsdien voor. Er zit bijna geen muziek in de film, waardoor de stiltes in het kasteel langer duren. Met vijf kwartier speelduur is hij een goed begin van een avond klassiekers.

Frankenstein (1931)

Wetenschapper Henry Frankenstein zet een lichaam in elkaar uit delen van doden en brengt het tot leven. Het monster, gespeeld door Boris Karloff, begrijpt de wereld niet en de wereld begrijpt hem niet. De platte schedel en de bouten in de nek bedacht grimeur Jack Pierce voor deze film; in het boek van Mary Shelley staan ze niet. Regisseur James Whale maakt van het monster eerder een tragische figuur dan een gevaar. Met ruim een uur is het de kortste film op deze lijst.

Psycho (1960)

Marion Crane steelt veertigduizend dollar van haar werkgever en vlucht de stad uit. Onderweg stopt ze bij een afgelegen motel, gerund door de vriendelijke, wat verlegen Norman Bates. Alfred Hitchcock filmde in zwart-wit en liet Bernard Herrmann muziek schrijven voor alleen strijkers, scherp en onrustig. Meer over het verhaal zeggen we niet: de film zit vol wendingen die je beter zelf ontdekt. Het is niet voor niets de film die de moderne horror begon.

Horror uit de jaren zestig en zeventig

Horror verhuisde van kastelen naar gewone huizen, scholen en badplaatsen. Het kwaad zit in een buurman, een kind of het water waarin je zwemt.

Rosemary's Baby (1968)

Rosemary en haar man Guy trekken in een statig appartementengebouw in New York. De oudere buren zijn opvallend behulpzaam, zeker als Rosemary zwanger blijkt. Regisseur Roman Polanski baseerde de film op de roman van Ira Levin en laat bijna alles zien vanuit Rosemary, gespeeld door Mia Farrow. Je weet nooit meer dan zij. Ruth Gordon won een Oscar als de bemoeizuchtige buurvrouw Minnie. Er vloeit nauwelijks bloed: de spanning zit in wat iedereen om haar heen weet.

The Exorcist (1973)

Actrice Chris MacNeil ziet haar twaalfjarige dochter Regan veranderen, en geen arts kan vertellen wat er aan de hand is. Ten einde raad klopt ze aan bij een jonge priester die zelf aan zijn geloof twijfelt. William Peter Blatty schreef de roman en het scenario, en won daar een Oscar mee. Regisseur William Friedkin filmt de medische onderzoeken even nauwkeurig als wat erna komt. Bijna elke film over bezetenheid die daarna is gemaakt, is een variatie op deze.

Jaws (1975)

Op het eiland Amity wordt een zwemmer gedood door een haai, vlak voor het zomerseizoen. Politiechef Brody wil de stranden sluiten, de burgemeester niet. De mechanische haai van Steven Spielberg ging tijdens de opnames zo vaak kapot dat hij hem weinig in beeld kon brengen. Daardoor zie je de haai lange tijd niet, en hoor je alleen de muziek van John Williams: twee lage tonen die steeds sneller gaan. Wat ons betreft de spannendste film die ooit over een strand is gemaakt.

Carrie (1976)

Carrie White is verlegen, wordt op school gepest en woont bij een streng gelovige moeder. Dan ontdekt ze dat ze dingen kan bewegen zonder ze aan te raken. Het was de eerste verfilming van een boek van Stephen King, geregisseerd door Brian De Palma. Sissy Spacek als Carrie en Piper Laurie als haar moeder werden allebei genomineerd voor een Oscar. Een groot deel van de film is een drama over een meisje dat nergens bij hoort, en dat maakt de horror zwaarder.

The Omen (1976)

Diplomaat Robert Thorn, gespeeld door Gregory Peck, verliest zijn pasgeboren zoon en neemt in het geheim een ander baby'tje mee naar huis. Zijn vrouw weet van niets. Rond de vijfde verjaardag van hun zoon Damien beginnen er rondom het gezin vreemde ongelukken te gebeuren. Jerry Goldsmith schreef er koormuziek bij in het Latijn en won daarmee zijn enige Oscar. Peck speelt het volkomen serieus, alsof het een politiek drama is, en dat maakt de vreemde gebeurtenissen alleen maar onheilspellender.

Halloween (1978)

Op Halloweenavond past de scholiere Laurie Strode op een buurjongetje, in een rustige buitenwijk. Ze heeft niet door dat ze al de hele dag wordt gevolgd. John Carpenter maakte de film in twintig draaidagen en met weinig geld. Het masker van Michael Myers was een goedkoop masker van Captain Kirk uit Star Trek, wit geschilderd. Juist dat lege gezicht maakt hem eng. Hier begon de slasher zoals we die kennen: een stille moordenaar, een tienermeisje en een nacht die niet voorbijgaat.

Alien (1979)

De bemanning van het vrachtschip Nostromo wordt uit haar slaap gehaald voor een noodsignaal op een onbekende planeet. Wat ze daar vinden, nemen ze mee aan boord. Regisseur Ridley Scott filmt het schip als een spookhuis: donker, krap en vol gangen. Het wezen en de buitenaardse omgeving zijn ontworpen door de Zwitserse kunstenaar H.R. Giger. Sigourney Weaver speelt Ripley, een van de eerste vrouwelijke actiehelden. Horror en sciencefiction tegelijk, en in beide genres een klassieker.

Horror uit de jaren tachtig

De jaren van de grote effecten. Monsters werden gemaakt van latex, slijm en mechaniek, en het resultaat ziet er veertig jaar later nog altijd overtuigend uit. Daartegenover staat The Shining, die het zonder een enkel monster doet.

The Shining (1980)

Schrijver Jack Torrance wordt de winterbewaker van een hotel in de bergen. Zijn zoontje Danny ziet daar dingen die zijn ouders niet zien. Stanley Kubrick baseerde de film op de roman van Stephen King, die er zelf niets van moest hebben. Kubrick gebruikte de toen nieuwe steadicam, een camera die soepel meebeweegt, om Danny op zijn driewieler door de lange gangen te volgen. Dat maakt het hotel enorm en benauwend tegelijk. De verfilming die King afwees, is inmiddels beroemder dan het boek.

The Thing (1982)

Op een onderzoeksstation op Antarctica komt een hond aanrennen, achtervolgd door een helikopter van een Noors kamp. Al snel blijkt dat er iets binnen is gekomen dat elk levend wezen kan nabootsen, ook een mens. John Carpenter maakt van het station een plek waar niemand elkaar nog vertrouwt. De effecten van Rob Bottin zijn zonder computer gemaakt en nog steeds walgelijk goed. Bij de première flopte de film. Inmiddels geldt hij terecht als een van de beste horrorfilms ooit.

A Nightmare on Elm Street (1984)

Een groep tieners droomt over dezelfde man: een verbrand gezicht, een gestreepte trui en een handschoen met messen. Wie in die droom sterft, wordt niet meer wakker. Regisseur Wes Craven bedacht met Freddy Krueger een moordenaar die je niet kunt ontlopen, want slapen moet je. Het is ook de eerste filmrol van Johnny Depp. Craven speelt slim met het verschil tussen droom en werkelijkheid, en je weet steeds minder zeker waar je naar kijkt.

The Fly (1986)

Wetenschapper Seth Brundle, gespeeld door Jeff Goldblum, bouwt een machine die mensen van de ene cabine naar de andere kan verplaatsen. Als hij hem op zichzelf test, vliegt er een vlieg mee de cabine in. Regisseur David Cronenberg laat de gevolgen langzaam en heel zichtbaar gebeuren. De grime won een Oscar. Het is ook een liefdesverhaal, met Geena Davis als de journalist die hem ziet veranderen. Wie slecht tegen lichamelijke gruwel kan, slaat deze beter over.

Horror uit de jaren negentig

Horror werd zelfbewust en experimenteel. Twee van deze drie films bedachten iets nieuws: een wending die iedereen besprak, en een manier van filmen die nog steeds wordt nagedaan.

Candyman (1992)

Studente Helen Lyle onderzoekt stadslegendes in Chicago en stuit op het verhaal van Candyman, een geest met een haak als hand. Wie vijf keer zijn naam zegt in de spiegel, roept hem op. Helen gelooft er niets van. De film is gebaseerd op een verhaal van Clive Barker en heeft muziek van Philip Glass, met orgel en koor. Tony Todd maakt van Candyman een figuur die eerder treurig is dan alleen eng, met een achtergrondverhaal dat meer over de stad zegt dan over de geest.

The Sixth Sense (1999)

Kinderpsycholoog Malcolm Crowe, gespeeld door Bruce Willis, probeert de jonge Cole te helpen. Cole is bang en teruggetrokken en vertelt uiteindelijk waarom: hij ziet dode mensen. Haley Joel Osment werd voor die rol genomineerd voor een Oscar. M. Night Shyamalan maakt er geen schrikfilm van maar een stil, droevig drama met een paar heel enge scènes. Kijk hem als je kunt zonder iets op te zoeken. Het einde is beroemd, en nog beter als je het niet kent.

The Blair Witch Project (1999)

Drie studenten trekken de bossen van Maryland in voor een documentaire over een lokale heksenlegende. Een jaar later wordt hun beeldmateriaal gevonden. De acteurs filmden alles zelf met handcamera's en wisten vaak niet wat er die nacht zou gebeuren. Bij de première deed de reclame alsof het echt was gebeurd, en veel mensen geloofden dat. De film maakte het nagemaakte 'gevonden beeldmateriaal' tot een eigen genre. Door de schokkerige camera is hij minder geschikt als je snel misselijk wordt.

Horror van nu

Benieuwd wat horrormakers van nu met deze klassiekers doen? In de top 10 horrorfilms van 2026 staan de populairste horrorfilms van dit jaar, van Colony tot Backrooms.